در بسیاری از صنایع، زمانی که بازار با بحران یا اختلال روبهرو میشود، اهمیت زیرساختهای دیجیتال بیشتر از همیشه مشخص میشود. اتفاقی که در ماههای اخیر برای بخشی از بازار چاپ و بستهبندی ایران رخ داد نیز دقیقاً همین واقعیت را آشکار کرد.
در روزهایی که بسیاری از شرکتها فعالیت محدودی داشتند و بخشی از ارتباطات بازار با اختلال همراه شده بود، تعداد زیادی از کسبوکارها با مشکلی مواجه شدند که شاید پیشتر کمتر درباره آن صحبت میشد؛ دشواری در دریافت قیمت خدمات چاپ و بستهبندی.
برای بسیاری از مجموعهها، مسئله فقط تولید یا تأمین متریال نبود. حتی استعلام قیمت جعبههای سفارشی، هاردباکس و بستهبندی اختصاصی نیز در موارد زیادی به فرآیندی زمانبر و دشوار تبدیل شده بود.
همین اتفاق باعث شد یکی از مهمترین ضعفهای ساختاری صنعت چاپ ایران بیش از گذشته دیده شود؛ وابستگی شدید بخش بزرگی از بازار به فرآیندهای سنتی.
Caption
صنعت چاپ هنوز تا حد زیادی وابسته به تماس تلفنی است
اگرچه طی سالهای اخیر بسیاری از شرکتهای چاپ و بستهبندی وارد فضای آنلاین شدهاند، اما بخش قابل توجهی از خدمات این صنعت همچنان وابسته به تماس تلفنی، حضور کارشناسان فروش و محاسبات دستی باقی مانده است.
در شرایط عادی شاید این موضوع چندان محسوس نباشد، اما در زمان اختلال، تفاوت میان یک سیستم سنتی و یک زیرساخت دیجیتال واقعی بهوضوح نمایان میشود.
در روزهایی که بخشی از بازار عملاً با کاهش پاسخگویی روبهرو شده بود، بسیاری از مشتریان همچنان نیاز داشتند:
- هزینه سفارش خود را تخمین بزنند
- درباره ادامه تولید تصمیم بگیرند
- قیمت بستهبندی محصولات را بررسی کنند
- و برای برنامهریزی فروش، اطلاعات دقیقتری داشته باشند
اما در عمل، تعداد کمی از مجموعهها امکان ارائه خدمات آنلاین واقعی را داشتند.
چرا قیمتگذاری در بستهبندی سفارشی پیچیده است؟
برخلاف بسیاری از کالاها، قیمت محصولات چاپی و بستهبندی معمولاً ثابت نیست. در سفارشهای اختصاصی، هر تغییر کوچکی میتواند روی هزینه نهایی تأثیر بگذارد.
برای مثال در تولید هاردباکس یا جعبههای مقوایی سفارشی، عواملی مانند:
- ابعاد جعبه
- تیراژ
- نوع مقوا
- گرماژ
- خدمات پس از چاپ
- روکش
- طلاکوب
- نوع ساختار جعبه
- فوم داخلی
همگی در محاسبه قیمت نقش دارند.
به همین دلیل بسیاری از شرکتها همچنان فرآیند اعلام قیمت را بهصورت دستی انجام میدهند؛ مدلی که در آن مشتری باید مشخصات سفارش را ارسال کند تا پس از بررسی کارشناسان، قیمت نهایی اعلام شود.
اما بحران اخیر نشان داد این روش تا چه اندازه میتواند به حضور فیزیکی نیروهای فروش وابسته باشد.
تفاوت میان «داشتن سایت» و «داشتن سیستم آنلاین واقعی»
یکی از نکاتی که در این دوره بیشتر مورد توجه فعالان بازار قرار گرفت، تفاوت میان داشتن یک وبسایت ساده و داشتن زیرساخت واقعی خدمات آنلاین بود.
بسیاری از سایتها صرفاً اطلاعات کلی یا قیمت محصولات آماده را نمایش میدادند، اما زمانی که مشتری قصد سفارش جعبه سفارشی یا هاردباکس اختصاصی داشت، عملاً همچنان نیاز به تماس تلفنی و استعلام دستی وجود داشت.
در حالی که طراحی سیستمی که بتواند سفارشهای متغیر و تخصصی را بهصورت آنلاین تحلیل و قیمتگذاری کند، یکی از پیچیدهترین بخشهای دیجیتالیسازی صنعت چاپ محسوب میشود.
کارشناسان این حوزه معتقدند اجرای چنین سیستمی نیازمند اتصال دقیق میان اطلاعات فنی تولید، مواد اولیه، ساختار چاپ و محاسبات هزینه است؛ موضوعی که باعث شده هنوز بخش بزرگی از بازار وارد این مرحله نشود.
در میان مجموعههای فعال این حوزه، تنها یک وبسایت مشاهده شد که امکان محاسبه آنلاین قیمت جعبه های مقوایی سفارشی را بر اساس ابعاد و مشخصات اختصاصی سفارش فراهم کرده بود؛ موضوعی که بهخوبی نشان میدهد بخش بزرگی از صنعت چاپ و بستهبندی ایران همچنان با کمبود زیرساختهای دیجیتال واقعی مواجه است.
در روزهای اختلال، تفاوت زیرساختها مشخص شد
اتفاقات اخیر باعث شد برخی مجموعهها بیشتر از گذشته مورد توجه بازار قرار بگیرند؛ بهویژه شرکتهایی که توانسته بودند بخشی از خدمات خود را مستقل از فرآیندهای سنتی ارائه کنند.
در این میان، بانی چاپ نیز یکی از شرکتهایی بود که حتی در زمان تعطیلی بخشهایی از بازار، امکان محاسبه آنلاین قیمت هاردباکس و جعبههای سفارشی را از طریق سایت خود حفظ کرده بود؛ موضوعی که تفاوت میان زیرساختهای سنتی و سیستمهای دیجیتال واقعی را بیشتر نمایان کرد.
نکته قابل توجه این بود که این سیستم صرفاً محدود به جعبههای آماده یا محصولات ثابت نبود، بلکه برای سفارشهای اختصاصی نیز امکان بررسی و محاسبه قیمت وجود داشت؛ موضوعی که هنوز در بخش زیادی از صنعت چاپ ایران بهصورت آنلاین اجرا نمیشود.
فعالان بازار معتقدند همین تفاوت نشان داد آینده رقابت در صنعت چاپ، فقط به ماشینآلات و ظرفیت تولید محدود نخواهد بود، بلکه زیرساختهای دیجیتال نیز نقش مهمی در آن خواهند داشت.
بحران اخیر فقط یک اتفاق موقت نبود
برخی کارشناسان صنعت چاپ معتقدند اتفاقات اخیر را نباید صرفاً یک بحران کوتاهمدت دانست. آنچه رخ داد، در واقع نوعی آزمون عملی برای سنجش میزان آمادگی دیجیتال شرکتها بود.
در آن شرایط مشخص شد کدام مجموعهها همچنان به ساختار سنتی وابستهاند و کدام شرکتها توانستهاند بخشی از خدمات خود را به سیستمهای آنلاین منتقل کنند.
شاید تا چند سال قبل، خدمات آنلاین در صنعت چاپ بیشتر جنبه تبلیغاتی داشت، اما امروز شرایط تغییر کرده است. اکنون بسیاری از مشتریان انتظار دارند بتوانند بدون وابستگی به ساعت کاری شرکتها، بخشی از فرآیند سفارش و استعلام قیمت را بهصورت آنلاین انجام دهند.
آینده صنعت چاپ به سمت خدمات هوشمند حرکت میکند
روند بازار نشان میدهد صنعت چاپ و بستهبندی نیز مانند بسیاری از صنایع دیگر، آرامآرام به سمت اتوماسیون و خدمات دیجیتال حرکت خواهد کرد.
در آینده، سرعت پاسخگویی، دسترسی دائمی به خدمات، شفافیت قیمت و امکان ارائه سرویسهای آنلاین، احتمالاً به بخشی از مزیت رقابتی مجموعهها تبدیل میشود.
به همین دلیل بسیاری از فعالان بازار معتقدند شرکتهایی که زودتر به سمت دیجیتالیسازی فرآیندها حرکت کردهاند، در سالهای آینده موقعیت متفاوتی خواهند داشت.
زیرا بازار امروز فقط به دنبال تولیدکننده نیست؛ بلکه به دنبال مجموعهای است که بتواند حتی در شرایط بحرانی نیز ارتباط خود با مشتری را حفظ کند و خدمات خود را متوقف نکند.
منبع: رپورتاژ آگهی
